Week van de Jonge Mantelzorger: Meer dan je denkt!

Volgende week, van 1 t/m 7 juni 2026, is het de Week van de Jonge Mantelzorger: een moment waarop extra aandacht wordt gevraagd voor de duizenden jongeren die thuis opgroeien met zorgverantwoordelijkheden. Want jonge mantelzorgers zijn er vaker dan veel mensen denken. Misschien zorg je voor een ouder met psychische problemen, een broer of zus met een beperking of iemand met een chronische ziekte of verslaving. Vaak voelt dat vanzelfsprekend, terwijl het tegelijkertijd veel invloed kan hebben op school, vriendschappen en je eigen ontwikkeling. In deze blog deelt vrijwilligster Sonja haar eigen ervaringen én staan we stil bij wat het betekent om op jonge leeftijd al veel verantwoordelijkheid te dragen.

Goedendag, mag ik je eens uitleggen dat er veel mantelzorgers zijn? Dat zijn mensen die iemand verzorgen onder eigen dak, of in de woning van de zorgvrager. Naasten, familie, buren, of zelfs vrienden. Dichtbij of ver weg. Mensen met een chronische ziekte, beperking, verslaving of psychische kwetsbaarheid kunnen afhankelijk worden van extra ondersteuning. De mantelzorger biedt daarom zorg en ondersteuning aan zijn of haar naaste. Het is vaak niet iets waar je voor kiest, maar iets dat langzaam maar zeker meer tijd en energie in beslag kan gaan nemen.

Wist je ook dat er heel veel jonge mantelzorgers zijn? Dat is de term die gebruikt wordt voor kinderen of jongeren tot 24 jaar die mantelzorger zijn. Wel één op de vier jongeren is mantelzorger, meer dan je denkt! Ze zijn, net zoals volwassen mantelzorgers, een steun en toeverlaat voor iemand in hun directe omgeving. Het kunnen de ouders of verzorgers zijn waarvoor ze zorgen, of grootouders. Of het kan een zus of broer zijn voor wie zij samen met hun ouders zorgen. De jonge mantelzorger doet erg zijn of haar best om zich voor een ander in te zetten. Zoals je wellicht begrijpt, is dit niet altijd een lichte taak.

Jong en toch al zorgen voor een ander

Iemand die zorg nodig heeft, neemt vaak “onbewust” veel tijd in beslag van een mantelzorger. Toch doet de jonge mantelzorger dit op zijn of haar beurt uit liefde of noodzaak voor de ander. Voor zowel de volwassen als de jonge mantelzorger kan het een behoorlijke impact hebben op hun leven. Zo moet je er vaak dingen voor laten, waar anderen overal aan mee kunnen doen, of je bent fysiek moe omdat er veel van je gevraagd wordt, zowel lichamelijk als mentaal.

Mijn eigen ervaring

Mijn eigen mantelzorgervaring begon toen ik zo’n 15 jaar was en mijn moeder moest ondersteunen. Door haar psychische klachten (schizofrenie, angststoornis) was ze niet altijd in staat om zelf het huishouden te doen, te koken of zichzelf voldoende te verzorgen. Daarbij had ze ook straatvrees. Daarom had ze iemand nodig die hielp bij het doen van boodschappen en dergelijke. Want alleen de straat op was voor haar te beangstigend. Ik gedroeg me meer als de ouder dan als het kind in de relatie. Dit wordt parentificatie genoemd: een situatie waarin een kind (zorg)verantwoordelijkheden heeft of overneemt die een ouder eigenlijk voor hen hoort te dragen.

Stressvol

Mijn moeder was vaak in staat van paniek, hoogspanning, hier kon ze persoonlijk niet mee omgaan. Voordat ik na schooltijd aan mijn huiswerk kon beginnen was het dus eerst kijken hoe mijn moeder in haar vel zat, en in welke staat het huis erbij stond. Regelmatig naar de apotheek voor de juiste en voldoende medicatie. Dan de verzorgende klusjes. Daarna thuis opruimen, of avondmaaltijd voorbereiden. Kortom: vaak een compleet huishouden draaien. Je let vaak op dingen waar je als tiener nog niet op zou moeten letten.

Onmacht

Voordat ik überhaupt na schooltijd of in de weekenden af kon spreken met vriendinnen/klasgenoten, was thuis nog genoeg te doen. Soms had ik zelfs geen energie om andere dingen af te spreken omdat het thuis even allemaal niet zo lekker ging. Er waren betere en mindere dagen. Je staat als jongere dan vaak voor een volwassen taak. Je denkt weleens; zou het niet andersom moeten zijn? Op school durfde ik niet altijd mijn verhaal te doen. Dat riep wat schaamte of schuldgevoel op. Veel familieleden waren zelf al op leeftijd of woonde niet in de buurt, en waren dus niet in staat om te ondersteunen.

Hoe het nu met deze mantelzorgster gaat

Inmiddels is mijn moeder op 65-jarige leeftijd in 2019 overleden. Ze kreeg in 2016 de diagnose Hodgkin. Dat is een vorm van lymfklierkanker. Dit zorgde ervoor dat ze het laatste anderhalf jaar van haar leven in een rolstoel kwam en enkel nog kleine stukjes in huis liep, waardoor ik haar weer (als vanouds) heb ondersteund. Ik woonde in de buurt dus had ik de mogelijkheid om haar te helpen, samen met HWW-thuiszorg. Deze thuiszorgorganisatie gaf de beste ondersteuning voor mijn moeder i.v.m. diabetes, medicatie, zelfzorg, haar mentale gezondheid en de Hodgkin. Ze hebben haar, en indirect mij, prima ondersteunt. Ik was namelijk gerust dat er iemand was wanneer ik er even niet voor haar kon zijn.

Ik heb dit alles nu een plek kunnen geven. Ik kreeg veel steun van mijn collega’s bij Kompassie. Ik ben zo nu en dan zelf ook nog de “bezoeker”. Zo kon ik er zelf goed ventileren en het zo redelijk mogelijk volhouden, zelfs toen mijn moeder de laatste 3 maanden voor haar overlijden in een hospice kwam en ik regelmatig bij haar was. Een luisterend oor doet dan soms al wonderen. Natuurlijk was het zwaar, ik moest veel regelen als oudste dochter met een broertje van 6 jaar jonger. Maar ik heb er ook veel van geleerd. Ik kan deze ervaringen nu delen en oplossingen doorgeven aan anderen.

Mantelzorg in vele vormen

Er zijn ook jongeren die nog jonger, en met nog zwaardere taken te maken krijgen dan mijn ervaringen beschrijven. Waar de één af en toe mantelzorgtaken heeft, zal een ander meer zorgtaken volbrengen, voor en na school en meerdere uren per dag. Sommige jonge mantelzorgers zullen zelfs weleens thuisblijven vanwege de verantwoordelijkheden. Hulp is hierbij dus van groot belang. Het is soms moeilijk voor een buitenstaander om daar een voorstelling bij te maken. Het is dus goed dat er nu meer aandacht aan wordt besteed door steeds meer gemeenten. Niet alleen voor de volwassenen, maar juist ook voor jongeren. Wat begrip zaaien is hier geen overbodige luxe.

Verzorg je ook de verzorger?!

Hier een kleine boodschap aan de jonge mantelzorgers onder ons: Ik begrijp dus dat er veel van je als jonge mantelzorger wordt verwacht, en dat je je soms schuldig kunt voelen als je er niet voor iemand kan zijn. Vraag me liever niet hoe ik dat weet. Er wordt vaak nogal wat van je gevraagd. Goede reden om eens na te denken over ondersteuning voor jezelf! Het is zeker niet egoïstisch om eens naar wat hulp te zoeken.

Ga eerst eens na of er andere naasten zijn die zo nu en dan een steentje bij kunnen dragen. Broers, zussen, andere familieleden, vrienden enz. Laat de school ook altijd weten dat je mantelzorger bent. Daardoor kan je leraar meer begrip tonen in verbang met huiswerk, opdrachten e.d. Door de intensieve thuissituatie kan je misschien niet altijd alles op tijd afkrijgen. Prettig als er een beetje rekening mee wordt gehouden, toch?!

Voor de school

Nu we het toch over de school hebben, er is een site waar je als docent of schoolhoofd meer te weten komt over het ondersteunen van jonge mantelzorgers.

Op Mantelzorg.nl vind je meer informatie. Check dan onderaan de site meteen even de Chillbox. Ze zijn er voor de leeftijden 9 tot 12 jaar Dit is ook voor ouders goed om te weten.

Op de site van TRIMBOS instituut staan ook veel handige weetjes en tips over wat de school voor jonge mantelzorgers kan betekenen. Neem er eens een kijkje.

Veel sterkte, en goede vorderingen toegewenst

Nu, jonge mantelzorger, gaan we zoeken naar hulp voor onszelf. Bijvoorbeeld in de vorm van lotgenotengroepen voor jonge mantelzorgers. Want die zijn er! Of om eens te denken aan andere vormen van ondersteuning. Hieronder vind je een lijstje met wat links naar handige sites waar je alvast wat informatie of ondersteuning kan vinden. Schroom niet, beste mantelzorger, neem er gerust eens een kijkje. En hey, mag ik je alvast een schouderklopje geven! Bij deze gedaan. Ik waardeer enorm wat je doet. Hier vind je een aantal links:

• Jonge mantelzorgers | Regelhulp – Ministerie van VWS Hier kunt u van alles vinden en regelen voor jonge mantelzorgers. Van vertrouwenspersoon tot studievertraging en ondersteuningsfonds. En info over ziekte of beperking van degene die je verzorgt.
• JIP Jongeren informatiepunt. Ga eens in gesprek met een jongerenadviseur, deze heeft ervaring met jonge mantelzorgers tot 24 jaar.
• De mantelzorglijn. Hier kan je terecht met al je vragen over de mantelzorg. 030 659 22 22
• IK, JIJ & WIJ! bij Kompassie. Bij dit mentale steunpunt kunt u aanschuiven bij een lotgenotengroep voor jonge mantelzorgers van 18 tot 27 jaar.

Via deze links kom je vast al een stuk verder. Vragen staat vrij. Dus maak een handig spiekbriefje met je vragen of ideeën, en ga eens fijn klikken of bellen voor meer informatie. Ik zou zeggen doe er je voordeel mee. Ik kan zelf als vrijwilliger van Kompassie de lotgenotengroep van harte aanbevelen. Bij Kompassie werken veelal ervaringsdeskundigen. We zijn bekend met de mensen die zorg vragen, en zorg verlenen. Dat maakt het laagdrempelig. Je kunt ook altijd eerst een afspraak maken voor het steunpunt met een luisterend oor.

Veel zorgkracht en verlichtende ondersteuning toegewenst.

Sonja, Vrijwilligster bij Kompassie.

Week van de Jonge Mantelzorger: meer dan je denkt

Van 1 tot en met 7 juni is het de Week van de Jonge Mantelzorger. Dit jaar staat de campagne in het teken van ‘Meer dan je denkt’. Want jonge mantelzorgers dragen vaak meer verantwoordelijkheid dan zichtbaar is voor de buitenwereld. Ze zorgen thuis extra mee, maken zich zorgen om een naaste of missen soms tijd voor zichzelf, school, vrienden of ontspanning. Veel jongeren herkennen zichzelf niet eens als mantelzorger, terwijl één op de vier jongeren opgroeit met zorgverantwoordelijkheden thuis. Tijdens deze week is er daarom extra aandacht voor herkenning, erkenning en ondersteuning. Want wat jonge mantelzorgers doen, heeft vaak meer impact dan je denkt. Wil je meer weten, klik dan hier.

Jonge mantelzorgers nemen vaak al vroeg veel verantwoordelijkheid op zich, thuis én daarbuiten. Opgroeien met een ouder, broer, zus of naaste met psychische problemen, verslaving, ziekte of een beperking kan veel invloed hebben op je dagelijks leven. Daarom is het belangrijk om aandacht te hebben voor de uitdagingen én kracht van jonge mantelzorgers. Zoek je herkenning, lotgenotencontact of ondersteuning? Bij Kompassie vind je informatie, bijeenkomsten en ondersteuning voor (jongvolwassen) mantelzorgers in Den Haag.